Bal nədir və arılar onu necə hazırlayır?
Balın nə olduğunu, arıların onu necə hazırladığını, tərkibini və əsas növlərini sadə dillə izah edirik.
Bal nədir?
Bal, arıların çiçək nektarından hazırladığı təbii qidadır. Bəzi hallarda arılar bitkilərin şirəsindən də istifadə edir, amma ən çox tanınan bal çiçək nektarından alınanıdır.
Arılar balı necə hazırlayır?
Fəhlə arılar çiçəklərdən nektar toplayıb pətəyə gətirir. Pətəkdə nektar arılar arasında ötürülür, bədəndəki fermentlərlə dəyişir və içindəki artıq su qanad çalınaraq buxarlandırılır. Nektar qatılaşdıqda arılar onu pətək hüceyrələrinə doldurur və üzərini nazik mumla bağlayır. Bu mərhələdən sonra bal hazır sayılır.
Balın tərkibi
Balın əsas hissəsini şəkərlər, əsasən fruktoza və qlükoza təşkil edir. Qalan hissəsi sudur və çox az miqdarda başqa maddələrdir. Balın suyu adətən 20 faizdən çox olmur. Su çox olarsa bal tez xarab ola bilər, buna görə arılar suyu pətəkdə buxarlandırır.
Balın əsas növləri
Bal mənbəyinə görə fərqlənir. Müxtəlif çiçəklərdən toplanan bala çiçək balı deyilir. Cökə ağacının çiçəyindən toplanan bal cökə balı adlanır. Dağ və yaylaq çəmənliklərinin çiçəklərindən toplanan bal isə yaylaq balıdır. Hər birinin rəngi, qoxusu və dadı fərqlidir.
Rəng, dad və qoxu niyə fərqlidir?
Balın rəngi açıq sarıdan tünd qəhvəyiyə qədər dəyişə bilər. Bunun səbəbi arıların hansı bitkilərdən nektar topladığı, ərazi və ilin vaxtıdır. Eyni arıçıda belə fərqli mövsümlərin balı bir-birinə bənzəməyə bilər. Bu, təbii balın normal xüsusiyyətidir.
Balın təqdim formaları
Bal süzülmüş halda, pətək parçası (şan bal) kimi və ya kremləşdirilmiş şəkildə təqdim olunur. Bu formaların fərqini ayrıca məqalədə izah etmişik.
Kristallaşma normaldır
Bal zamanla qatılaşıb dənəvərləşə bilər. Bu, onun xarab olduğunu göstərmir. Balın nə qədər tez kristallaşması içindəki şəkərlərin nisbətindən və saxlama temperaturundan asılıdır. Saxlama qaydalarını bu məqalədə yazmışıq.
Bilmək faydalıdır
Balı çox qızdırmaq (təxminən 40 °C-dən yuxarı) dadını və qoxusunu dəyişə bilər, buna görə isti çaya deyil, bir az soyumuş içkiyə əlavə etmək məsləhətdir. Bir yaşınadək körpələrə bal verilməməsi tövsiyə olunur.
Məhsullarımıza baxın: Çiçək balı · Cökə balı · Yaylaq balı